Những biến đổi sinh lý bình thường của bé sơ sinh

 8/21/2020 |  Admin   80 lượt xem

(nuoitre.com) - Giai đoạn sơ sinh, bé có những biến đổi sinh lý nhằm thích nghi với cuộc sống bên ngoài tử cung.

Vàng da sinh lý
Khi còn trong bụng mẹ, bé cần lượng hồng cầu lớn để mang oxy đến các tổ chức của cơ thể. Khi ra đời, lượng hồng cầu nhiều như vậy không còn cần thiết, chúng bị phá hủy và thải ra nhiều bilirubin, trong khi chức năng gan bé còn yếu, quá trình chuyển hóa bilirubin ở gan bị hạn chế. Trong máu còn tồn đọng nhiều bilirubin tự do, thành mao mạch xốp, sắc tố mật dễ thấm vào da, gây nên vàng da. Sau đó, gan làm việc bình thường, hồng cầu bị hủy ít đi, bilirubin giảm dần, da trở lại bình thường.


tre-so-sinh-2.jpg

 
85 - 90% bé mới sinh bị tình trạng này. Vàng da thường xuất hiện vào ngày thứ 2 sau sinh, thường bắt đầu từ mặt rồi lan dần toàn thân. Vàng da đậm nhất vào ngày thứ 4, thứ 5, sau đó giảm dần và hết vào ngày thứ 8 - 10 sau sinh. Có một số ít bé bị vàng da nặng, kéo dài 3 - 4 tuần. Bé non tháng thì vàng da kéo dài hơn bé đủ tháng, bé trai vàng da đậm hơn bé gái, con so vàng da đậm hơn co rạ. Trong những ngày này, bé vẫn ăn ngủ tốt, đại tiểu tiện bình thường.
 
Sụt cân sinh lý
Những ngày đầu sau sinh, cân nặng của bé giảm so với lúc ban đầu không quá 10%, bé vẫn ăn ngủ bình thường,… đó là sụt cân sinh lý. Nguyên nhân có thể do bé bị mất nước qua đường hô hấp, do bé bài tiết phân và nưc[s tiểu hoặc do bé nôn những dịch bẩn, nước ối mà bé đã nuốt phải trong quá trình chuyển dạ. Có 2 loại sụt cân:
- Sụt cân nhanh và hồi phục nhanh: Ngay trong ngày đầu sau sinh, bé đã bắt đầu sụt cân và tiếp tục sụt cân ở ngày thứ 2 - 4, khoảng 20 - 50g/ngày. Sau đó, cân nặng của bé hồi phục bằng cân nặng ban đầu. Loại sụt cân này chiếm khoảng 25%, hay gặp ở bé khỏe mạnh, bút tốt, mẹ có nhiều sữa.
- Sụt cân chậm và hồi phục chậm: Ngày thứ 2 - 3, bé mới bắt đầu sụt cân, tiếp tục sụt đến ngày thứ 7 - 8 rồi dừng lại, sau đó tăng cân từ từ, đến ngày 12 - 13 mới bằng cân nặng ban đầu. Loại này gặp nhiều hơn. Nếu cho bé bú sớm, bú theo nhu cầu, không cần giờ giấc thì chắc chắn bé sẽ sụt cân ít và phục hồi nhanh.
 
Thay đổi thân nhiệt
Ngay sau khi sinh, thân nhiệt bé khoảng 37,50C – 380C, cao hơn nhiệt độ cơ thể mẹ. Sau 30 - 60 phút, nhiệt độ này bắt đầu giảm dần. Sau 2 - 4 giờ, thân nhiệt tiếp tục hạ đến mức thấp nhất. Với bé sơ sinh khỏe mạnh, được chăm sóc tốt thì thân nhiệt không giảm quá 1,50C, còn bé non tháng, thân nhiệt có thể giảm nhiều, nhất là khi nhiệt độ bên ngoài thấp. Sau 12 - 24 giờ, thân nhiệt duy trì ở mức 36,50C – 370C. Nguyên nhân là do bé phải tiếp xúc một cách đột ngột với môi trường bên ngoài có nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ cơ thể mẹ. Thân nhiệt của bé trở lại bình thường càng sớm khi bé khỏe mạnh, được chăm sóc tốt và bú sớm.
Có 5 - 15% tổng số bé mới sinh có hiện tượng sốt sinh lý, xuất hiện vào ngày thứ 3 - 4 sau sinh, trong thời gian bé sụt cân nhiều nhất. Bé có thể sốt cao 390C – 400C trong vài giờ rồi trở lại bình thường. Nếu bé được bú mẹ và chườm nước ấm 370C – 380C ở trán, nách, bẹn, hậu môn… thì nhiệt độ sẽ hạ xuống, không cần đến thuốc hạ sốt. Lý do là bé nhận quá ít nước so với nhu cầu, vì thế, mẹ cần cho bé bú sớm, đủ theo nhu cầu.


tre-so-sinh.jpg

 
Phù tuyến sữa
Lúc mới sinh, 2 vú bé rất bé, đường kính 8 - 10mm, phẳng trên mặt da, chỉ có núm vú hơi nhô lên như đầu tăm. Sau 4 - 5 ngày, ở cả bé trai và bé gái, 2 vú bắt đầu to dần đến 8 - 10 ngày là tối đa. Bé ăn ngủ bình thường, không đau, da vú bình thường, không đỏ. Nếu nặn vú ra sẽ có ít sữa non. Cuối tuần thứ 2, sang tuần thứ 3, tuyến sữa tự nhỏ dần, đến cuối tuần thứ 4, tuyến sữa trở về kích thước ban đầu. Đó là hiện tượng phù tuyến sữa sinh lý, gặp ở 95% tổng số bé sơ sinh, không phải điều trị gì, chỉ cần giữ gìn, tránh làm tổn thương da, vùng vú… để tránh nhiễm khuẩn vú.
 
Những biến đổi ở bộ phận sinh dục ngoài
Vài ngày sau sinh, ở 1 số bé gái, âm hộ bị nề, 2 môi lớn nề và sẫm màu hơn, âm hộ tiết ra chất nhầy và một ít máu tươi như máu kinh. Hiện tượng này xuất hiện trong vài ngày rồi mất hẳn. Đó là do bé nhận nội tiết tố của mẹ truyền sang. Đối với bé gái, nội tiết tố này tác động vào niêm mạc tử cung, làm niêm mạc dày lên và bong da, bài tiết ra một ít máu ở âm hộ. Còn đối với bé trai, nội tiết tố này tác động vào môn vị, làm cơ môn vị dày lên, gây hẹp môn vị. Đây là lý do vì sao hẹp môn vị hay gặp ở bé trai.
 
BS.CK1 Phạm Thị Thục
Nguyên Trưởng phòng khám Nhi – BV Bạch Mai

liên quan

6 thời điểm mẹ tắm cho bé sơ sinh có thể nguy hiểm tính mạng con  74

 8/21/2020

Nếu tắm cho trẻ khi đang sốt cao có thể dẫn đến bị co giật.

Xem chi tiết 

Làm gì để bảo vệ nguồn sữa mẹ?  94

 8/21/2020

Trong thời kỳ cho con bú, để có sữa nuôi con, mẹ cần lưu ý thực hiện một số điểm sau đây:

Xem chi tiết 

Tại sao bé bị rụng tóc?  86

 8/21/2020

Trong những tháng đầu đời, rất nhiều bé bị rụng tóc mà cha mẹ không biết nguyên nhân.

Xem chi tiết 

Các phương pháp về kích sữa và duy trì nguồn sữa mẹ   104

 8/21/2020

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tuyệt vời nhất dành cho bé trong những năm đầu đời. Đây cũng là thức ăn duy nhất mà bé cần trong giai đoạn từ 0 - 6 tháng tuổi. Vì vậy, làm thế nào để duy trì, sử dụng đúng cách, hiệu quả nguồn cung cấp thức ăn quý giá này luôn là vấn đề được các bà mẹ quan tâm.

Xem chi tiết 

Khi nào bé cần uống thêm nước?  85

 8/21/2020

Các bé dưới 6 tháng tuổi chỉ nên được nuôi bằng sữa mẹ, không có thêm một thức ăn nào khác.

Xem chi tiết 

Bé ra máu “vùng kín”, có nguy hiểm?  86

 8/21/2020

Trong quá trình chăm sóc bé, những “dấu hiệu lạ” có thể xuất hiện khiến cha mẹ lo lắng. Ra máu ở “vùng kín” của bé gái sơ sinh là một hiện tượng như vậy.

Xem chi tiết 

Chăm sóc da cho bé sơ sinh  81

 8/21/2020

Da của các bé sơ sinh còn non rất dễ bị nhiễm khuẩn, do đó cần phải được chăm sóc cẩn thận.

Xem chi tiết 

Chăm sóc rốn cho bé  81

 8/21/2020

Uốn ván rốn và nhiễm khuẩn từ rốn có thể gây tử vong cho bé. Do vậy, để phòng uốn ván rốn cho bé mới sinh, các bà mẹ có thai cần phải:

Xem chi tiết 

Làm gì khi bé bị nôn trớ?  93

 8/21/2020

Bình thường ở bé dưới 2-3 tháng, sau khi ăn có thể bị trớ ra một chút sữa do bé bú quá no, bú quá nhiều hơi hoặc do dạ dày của bé còn nằm ngang. Khi bé được 5-6 tháng, bé sẽ ít trớ hơn.

Xem chi tiết 

Chăm sóc bé sinh non và thấp cân  80

 8/21/2020

Bé sinh non là thời kỳ phát triển trong bụng mẹ từ 28-37 tuần. Bé có cân nặng thấp là bé sinh ra có trọng lượng cân nặng dưới 2.500g. Bé sinh non và bé suy dinh dưỡng trong thai khi sinh ra đều có cân nặng thấp.

Xem chi tiết 

Chăm sóc bé sơ sinh bị vàng da  88

 8/21/2020

Vàng da là hiện tượng thường gặp ở bé mới sinh, nhất là trong tuần đầu sau sinh do chức năng gan của bé mới sinh chưa trưởng thành làm cho chất gây vàng da tăng lên trong máu (bilirubin). Vàng da ở các bé sơ sinh có thể là vàng da sinh lý hoặc vàng da bệnh lý.

Xem chi tiết 

Cách chăm sóc bé sơ sinh đủ tháng  79

 8/21/2020

Tất cả các trường hợp bé có biểu hiện bất thường hoặc bỏ bú đều cần đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được hướng dẫn.

Xem chi tiết 

Chăm sóc bé bị chốc  82

 8/21/2020

Chốc có thể bị ở bất kỳ chỗ nào trên da. Thường là ở đầu, mặt, tay chân. Rất dễ lây lan sang bé khác từ những vết loét hoặc tay do ngứa gãi. Bé không sốt.

Xem chi tiết 

Cách chọn bột và những lưu ý khi nấu bột ăn dặm cho bé  83

 8/21/2020

6 tháng tuổi, bé yêu bắt đầu bước vào những ngày đầu tập ăn dặm. Vào siêu thị chọn bột ăn dặm cho bé, mẹ hoa cả mắt bởi đủ chủng loại, thương hiệu, mùi vị. Về đến nhà, mẹ lại được bác hàng xóm mách cho cách tự làm bột ăn dặm cho bé. Biết chọn loại nào đây?

Xem chi tiết 

Chọn quần áo cho bé  117

 8/21/2020

Đối với những người lần đầu làm cha mẹ, việc chuẩn bị quần áo cho con gây không ít băn khoăn, lo lắng.

Xem chi tiết 

Chữa trị tưa miệng cho bé  75

 8/21/2020

Tưa miệng thường gặp ở bé còn bú mẹ và đặc biệt là ở bé dưới 2 tháng tuổi.

Xem chi tiết 

Có nên nhể nanh sữa cho bé?  71

 8/21/2020

Nhiều mẹ khá lạ lẫm khi nghe nói về nanh sữa. Chỉ đến khi tới bác sĩ khám mới biết con mình có nanh sữa và mẹ còn rất lo lắng khi bác sĩ nhổ nanh cho con: lo bé quấy khóc nhiều; lo liệu nhổ nanh sữa ảnh hưởng đến sức khỏe của bé…

Xem chi tiết 

Để bé nhận được nguồn sữa mẹ tốt nhất  79

 8/21/2020

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tuyệt vời nhất dành cho bé. Đây cũng là thức ăn duy nhất mà bé cần trong giai đoạn từ 0 - 6 tháng tuổi. Để bé nhận được nguồn sữa tốt nhất, mẹ cần:

Xem chi tiết 

Giúp bé bú “ngon”  69

 8/21/2020

Chị Kim Anh (quận Phú Nhuận, TP.HCM) vừa sinh con đầu lòng được gần 2 tháng. Do thiếu kinh nghiệm, lại ở xa cha mẹ nên chị thường cảm thấy lúng túng trong việc canh giờ, cữ bú và cách cho bé bú.

Xem chi tiết 

Làm gì khi mẹ thiếu sữa?  109

 8/21/2020

Ngày nay, ngày càng có nhiều mẹ muốn nuôi con bằng chính nguồn sữa của mình đồng thời có ý thức trong việc bảo vệ nguồn sữa mẹ. Tuy nhiên, trong quá trình nuôi con bằng sữa mẹ có rất nhiều khó khăn, trục trặc mà nếu mẹ không có kinh nghiệm lại không được sự giúp đỡ của nhân viên y tế hoặc những người xung quanh thì bà mẹ rất dễ mất niềm tin vào sữa mẹ và dễ dàng cho bé bú thêm sữa bò. Điều này thật là đáng tiếc!

Xem chi tiết 
Like Fanpage Để Ủng Hộ Chúng Tôi Duy Trì Website